Imágenes de páginas
PDF
EPUB

np, to thy praise and honour; through Je-lijk en deugdzaam zien opgevoed, tot uweu sus Christ our Lord. Amen.

lof en uwe eer, door Jezus Christus. Amen. O God, who by thy mighty power O GOD! die door het vermogen uwer bast made all things of nothing; who kracht alle dingen uit niets hebt voortgealso (after other things set in order) | bragt; die na de grondlegging van het gedidst appoint, that out of man (created heel verordend hebt, dat de vrouw het beafter thine own image and similitude) ginsel des levens uit den man nemen zoude, woman should take her beginning; and, die paar uwen beelde en gelijkenis geschaknitting them together, didst teach that pen werd; en, hen te zamen vereenigende, it should never be lawful to put asunder besloten hebt, dat het niet geoorloofd zijn those whom thou by Matrimony hadst zal, de zoodanigen te scheiden, die Gij door made one: O God, who hast conse- de wet des huwelijks één gemaakt hebt: crated the state of Matrimony to such O God! die den huwelijken staat door zulk an excellent mystery, that in it is signi- eene uitnemende verborgenheid geheiligd fied and represented the spiritual mar- hebt, dat daardoor het geestelijk huwelijk riage and unity betwixt Christ and his beteekend en voorgesteld wordt, als ook Church; Look mercifully upon these de vereeniging van Christus en zijne Kerk; thy servants, that both this man may Zie in genade op deze uwe dienaren neder, love his wife, according to thy Word, dat wederkeerig deze man zijne vrouw, (as Christ did love his spouse the Church, volgens uw heilig Woord lief hebbe, (gelijk who gave himself for it, loving and Christus zijne Kerk lief gehad heeft, zichcherishing it even as his own tesh ,) zelven voor haar overgaf, dezelve beand also that this woman may be lov- minnende en koesterende als zijn eigen ing and amiable, faithful and obedient vleesch;) en deze vrouw insgelijks voor to her husband; and in all quietness, | haren man liefderijk, beminnelijk, trouw sobriety, and peace, be a follower of en gehoorzaam zij, en in alle rust, matig. holy and godly matrons. O Lord, bless heid en vrede, eene navolgster zij der heithem both, and grant them to inherit lige en godvruchtige vrouwen. O Heere! thy everlasting kingdom; through Jesus zegen hen beiden, en geef hun het erfdeel Christ our Lord. Amen.

in uw eeuwig Koningrijk, door Jezus

Christus, onzen Heer. Amen.
Then shall the Priest say,

Dan zal de Leeraar zeggen: ALMIGHTY God, who at the beginning De Almagtige God, die in den beginne did create our first parents, Adam and onze eerste voorouders, Adam en Eva, geEve, and did sanctify and join them to schapen, en hen door het huwelijk vergether in marriage ; Pour upon you the bonden heeft, storte over u uit de rijkriches of his grace, sanctify and bless you; dommen zijner genade; heilige en zegene that ye may please him both in body and u, zbodat gij Hem naar ziel en ligchaam soul, and live together in holy love unto beide behagen moogt, en in heilige liefde your lives' end. Amen.

tot het einde uws levens volbarden. Amen. After which, if there be no Sermon de- Waarna de Dienaar, zoo er geene predi. claring the duties of Man and Wife, catie gehouden wordt, waarin de pligten the Minister shall read as followeth. van man en vrouw aangewezen worden,

het volgende lezen zal : ALL ye that are married, or that intend Gij allen, die door het huwelijk verto take the holy estate of Matrimony eenigd zijt, of het voornemen hebt, den upon you, hear what the holy Scripture heiligen staat des huwelijks aan te gaan, doch say as touching the duty of husbands hoort wat de Heilige Schrift ons leert van towards their wives, and wives towards de verschuldigde pligten der mannen jetheir husbands.

gens hunne vrouwen, en der vrouwen om

trent hare mannen. Saint Paul, in his Epistle to the De heilige Apostel Paulus gebiedt allen Ephesians, the fifth Chapter, doth give mannen in het vijfde Hoofdstuk van zijnen this commandment to all married men; Brief aan de Ephezen: Gij, mannen! Husbands, love your wives, even hebt uwe eigene vrouwen lief, gelijk Christ also loved the Church, and gave ook Christus de Gemeente lief gehad himself for it, that he might sanctify heeft, en zich zelven voor haar heeft overand cleanse it with the washing of gegeven, opdat Hij haar beiligen zoude, water, by the Word; that he might (haar) gereinigd hebbende met het bad present it to himself a glorious Church, des waters door het woord; opdat Hij haar not having spot, or wrinkle,

or any zich zelven zoude heerlijk voorstellen,eene such thing; but that it should be holy, Gemeente, die geen vlek of rimpel heeft, and without blemish.

So ought men of iets dergelijks, maar dat zij zoude beito love their wives as their own bo- lig zijn en onberispelijk. Alzoo zijn de dies. He that loveth his wife loveth mannen schuldig hanne eigene vrouwen himself: for no man - ever yet hated lief te hebben, gelijk hunne eigene ligchahis own flesh, but nourisheth and che- men. Die zijne eigene vrouw lief heeft, die risheth it, even as the Lord the Church : beeft zich zelven lief. Want niemand heeft for we are members of his body, of ooit zijn eigen vleesch gehaat, maar hij his flesh, and of his bones. For this voedt het, en onderhoudt het, gelijkerwijs

as

shall a man leave his father ook de Heer de Gemeente. Want wij zijn

cause

as

and mother, and shall be joined un- leden zijns ligchaams, van zijn vleesch, en to his wife; and they two sball be van zijne beenen. Daarom zal een mensch one flesh. This is a great niystery; zijnen vader en moeder verlaten, en zal but I speak concerning Christ and the zijn wijf aanhangen;

en die twee zullen tot Church. Nevertheless, let every one één vleesch wezen. Deze verborgenheid is of you in particular so love his wife, groot; doch ik zeg (dit, ziende) op Christus, even as himself.

en op de Gemeente. Zoo dan ook gij, elk in het bijzonder, een iegelijk hebbe zijne

eigene vrouw alzoo lief als zich zelven. Likewise the same Saint Paul, writ- Deze heilige Apostel insgelijks aan de ing to the Colossians, speaketh thus Colossensen schrijvende, spreekt allemanto all men that are married; Husbands, nen dus aan: Col.iii. 19. Gij, mannen! hebt love your wives, and be not bitter uwe vrouwen lief, en wordt niet verbitterd against them.

tegen haar. Hear also what Saint Peter, the Hoort mede wat de heilige Apostel PeApostle of Christ, who was himself a trus, zelf een gehuwd man zijnde, tot alle married man, saith unto them that are mannen gezegd heeft: 1 Petr. iii. 7. Gij, married; Ye husbands, dwell with your mannen! woont bij (haar) met verstand, wives according to knowledge; giving den vrouwelijken vate, als het zwakste, honour unto the wife, unto the eere gevende, als die ook mede-erfgeweaker vessel, and as being heirs to- namen der genade des levens (met haar) gether of the grace of life, thať your zijt; opdat uwe gebeden niet verhinderd prayers be pot hindered.

worden. Hitherto ye have heard the duty of the Dusverre hebt gij de pligten der mannen husband toward the wife. Now likewise, omtrent hunne vrouwen gehoord. Gij, ye wives, hear and learn your duties to- vrouwen! hoort en leert nu desgelijks de ward your husbands, even as it is plainly pligten, die gij uwen mannen schuldig zijt, set forth in holy Scripture.

gelijk die in de Heilige Scbriften zeer dui

delijk zijn opengelegd. Saint Paul, in the aforenamed Epistle to De heilige Apostel Paulus leert u in den the Ephesians, teacheth you thus; Wives, bovengenoemden Brief aan de Ephezen alsubmit yourselves unto your own hus. dus: Eph. v. 22. Gij, vrouwen! weest uwen bands, as unto the Lord. For the husband eigenen mannen onderdanig, gelijk den is the head of the wife, even as Christ is Heere; want de man is het hoofd des wijfs, the head of the Church: and he is the Sa- gelijk ook Christus het hoofd derGemeente viour of the body. Therefore as the Church is; en hij is de behouder des ligchaams. is subject unto Christ, so let the wives be Daarom, gelijk de Gemeente aan Christas to their own husbands in every thing. onderdanig is, alzoo ook de vrouwen haren And again he saith, Let the wife see that eigenen mannen in alles. En wederom zegt she reverence her husband.

hij: De vrouw (zie) dat zij den man vreeze. And in his Epistle to the Colossians, En in zijnen Brief aan de Colossensen, Saint Paul giveth you this short lesson; geeft de heilige Paulus deze korte les: Gij, Wives, submit yourselves unto your own vrouwen! zijt uwen eigenen mannen onhusbands, as it is fit in the Lord.

derdanig, gelijk het betaamt in den Heere. Saint Peter also doth instruct you very De heilige Apostel Petrus onderwijst u well, thus saying; Ye wives, be in sub- insgelijks zeer godvruchtelijk, zeggende: jection to your own husbands; that, if iPetr. iii. 1. Gij, vrouwen! zijt uwen eiany obey not the Word, they also may genen mannen onderdanig; opdat ook, 200 without the Word be won by the con- eenigen den woorde ongehoorzaam zijn, versation of the wives; while they be- zij door den wandel der vrouwen zonhold your chaste conversation coupled der woord mogen gewonnen worden, als with fear. Whose adorning, let it not zij zullen ingezien hebben uwen kuischen be that outward adorning of plaiting the wandel in vreeze. Welker versiersel zij, hair, and of wearing of gold, or of put niet hetgene uiterlijk is, (bestaande) in het ting on of apparel; but let it be the hid. vlechten des haars, en omhangen van goud, den man of the heart, in that which is of het aantrekken van kleederen: maarde not corruptible; even the ornament of a verborgen mensch des barten, in het onvermeek and quiet spirit, which is in the derfelijk (versiersel) eens zachtmoedigen sight of God of great price. For after en stillen geestes, die kostelijk is voorGod. this manner in the old time the holy Want alzoo versierden zich zelve eertijds women also, who trusted in God, adorned ook de heilige vrouwen, die op God hoopthemselves, being in subjectiou unto their ten, en waren haren eigenen mannen onown husbands; even as Sarah obeyed derdanig; gelijk Sara Abraham gehoorzaam Abraham, calling him lord; whose daugh- | is geweest, hem noemende heere, welker ters ye are as long as ye do well, and dochters gij geworden zijt, als gij wel doet, are not afraid with any amazement. en niet vreest voor eenige verschrikking. It is convenient that the new-married Het is zeer gevoegelijk, dat diegenen, die

persons should receive the holy Com- door den heiligen echt vereenigd zijn, munion at the time of their Marriage, op den dag des huwelijks, of bij de eeror at the first opportunity after their ste gelegenheid na hun trouwen,

het Marriage.

Heilige Avondmaal ontvangen.

THE VISITATION OF THE SICK.

FORMULIER

BIJ HET BEZOEKEN DER ZIEKEN,

Let us pray.

When any person is sick, notice shall be Wanneer iemand ziek is, zal daarvan aan given thereof to the Minister of the den Dienaar van het kerspel kennis gegeParish; who, coming into the sick per- ven worden, die, in het huis des zieken son's house, shall say,

gekomen zijnde, zeggen zal: PEACE be to this house, and to all that VREDE zij dezen huize, en allen, die daardwell in it.

in wonen. When he cometh into the sick man's pre- | Bij den zieken komende, zal hij, nederknie. sence he shall say, kneeling down,

lende, zeggen : REMEMBER not, Lord, our iniquities, Heere! gedenk onzer ongeregtigheden nor the iniquities of our forefathers: niet, of de ongeregtigheden onzer voorSpare us, good Lord, spare thy people, vaderen. Spaar ons, goede Heer! spaar whom thou hast redeemed with thy most uw volk, dat Gij, door uw dierbaar bloed precious blood, and be not angry with us hebt verlost, en laat uw toorn niet eeuwig for ever.

op ons rusten. Answer. Spare us, good Lord.

Antw. Spaar ons, goede Heer!
Then the Minister shall say,

Dan zal de Dienaar zeggen:

Laat ons bidden.
Lord, have mercy upon us.

Heere! ontferm U onzer.
Christ, have mercy upon us.

Christus! ontferm U onzer.
Lord, have mercy upon us.

Heere! ontferm U onzer. Our Father, which art in heaven, Onze Vader, die in de Hemelen zijt; Hallowed be thy Name. Thy kingdom Uw naam worde geheiligu. Uw Koningrijk come. Thy will be done in earth, As kome. Uw wil geschiede, Gelijk in den it is in heaven. Give us this day our Hemel, zoo ook op de aarde. Geef ons hedaily bread. And forgive us our tres

den ons dagelijksch brood. En vergeef passes, As we forgive them that tres- ons onze schulden,Gelijk ook wij vergeven pass against us. And lead us not into onzen schuldenaren. En leid ons niet in temptation; But deliver us from evil. verzoeking, Maar verlos ons van den boo A men.

ze. Amen. Minister. O Lord, save thy servant ;

Dienaar. O Heere! behoed uwen knecht. Answer. Which putteth his trust in Antwoord. Die zijn vertrouwen op U thee.

stelt. Minister. Send him help from thy holy

Dien. Zend hem hulp uit uwe heilige place;

plaatse. Answer. And evermore mightily de- Antw. En bescherm hem altijd krachfend him.

tiglijk. Minister. Let the enemy have no ad

Dien. Laat de vijand over hem niet vervantage of him;

mogen; Answer. Nor the wicked approach to

Åntw. Noch de booze naderen, om hem hurt him.

te benadeelen. Minister. Be unto him, O Lord, a Dien. Zijt hem, Heere! een sterke strong tower,

toren, Answer. From the face of his enemy.

Antw. Voor het aangezigt zijns vijands. Minister. O Lord, hear our prayers.

Dien. O Heere! hoor onze gebeden. Answer. And let our cry come unto

Antw. En laat ons geroep tot U kothee. Minister.

Dienaar. O LORD, look down from heaven, be

O HEERE! zie neder uit den Hemel, aanhold, visit, and relieve this thy servant. schouw, bezoek en help dezen uwen knecht. Look upon him with the eyes of thy Zie op hem met de oogen uwer barmhartigmercy, give him comfort and sure con- | heid, vertroost hem, en schenk hem een

men,

fidence in thee, defend him from the vast vertrouwen op U; bescherm hem tegen danger of the enemy, and keep him in het gevaar des vijands, en bewaar hem in perpetual peace and safety; through Jesus gedurigen vrede en veiligheid, door Jezus Christ our Lord. Amen.

Chrietns, onzen Heer. Amen. HBAR us, Almighty and most merciful Hoor ons, Almagtige en AllerbarmbarGod and Saviour; extend thy accustomed tigste God en Zaligmaker! Strek uwe gegoodness to this thy servant who is griev- wone goedheid uii over dezen uwen met ed with sickness. Sanctify, we beseech ziekte bezochten dienstknecht; heilig, bid. thee, this thy fatherly correction to him; den wij U, deze uwe Vaderlijke kastijding that the sense of his weakness may add aan hem; dat het gevoel zijner zwakheid strength to his faith, and seriousness to zijn geloof versterking, en zijn berouw his repentance: That, if it shall be thy ernst moge bijzetten. Dat, zoo het U zal good pleasure to restore him to his former behagen, hem tot zijne vorige gezondheid health, he may lead the residue of his life te herstellen, hij het overige zijns levens in thy fear, and to thy glory: or else, in uwe vreeze en tot uwe eer besteden mo give him grace so to take thy visitation, ge: of schenk hem de genade, dat hij deze that, after this painful life ended, he may bezoeking zóó moge doorstaan, dat hij, na dwell with thee in life everlasting; through dit smartelijk leven, eeuwig met U wone; Jesus Christ our Lord, Amen.

door Jezus Christus, onzen Heer. Amen. Then shall the Minister exhort the sick Dan zal de Dienaar den zieke deze of person after this form, or other like.

dergelijke vermaning doen: DEARLY beloved, know this, that Al- ZEER Geliefde! weet dit, dat de Almagmighty God is the Lord of life and death, tige God de Heer is van leven en dood, en and of all things to them pertaining, yan alles, wat daarop betrekking heeft, als as youth, strength, health, age, weakness, jeugd, kracht, gezondheid, ouderdom , and sickness. Wherefore, whatsoever zwakheid en ziekte. Daarom, wat uwe your sickness is, know you certainly, ziekte zij, weet zeker, dat het Gods bezoethat it is God's visitation. And for what king is. En om welke reden ook deze ziekcause soever this sickness is sent unto te u gezonden mogt zijn, hetzij om uw geyou; whether it be to try your patience duld te beproeven ten voorbeelde voor anfor the example of others, and that your deren, en dat uw geloof in den dag des faith may be found in the day of the Heeren loffelijk en heerlijk moge bevonLord laudable, glorious, and honourable, den worden, tot vermeerdering van roem to the increase of glory and endless en eindelooze gelukzaligheid; of zoo defelicity; or else it be sent unto you to zelve u mogt gezonden zijn tot bestrafcorrect and amend in you whatsoever fing en verbetering in u van al wat in doth offend the eyes of your heavenly de oogen van uwen Hemelschen Vader Father; know you certainly, that if you mishaagt; weet voorzeker, dat, wanneer truly repent you of your sins, and bear gij een waarachtig berouw over uwe zonyour sickness patiently, trusting in God's den hebt,en uwe ziekte geduldig verdraagt, mercy, for his dear Son Jesus Christ's op Gods barmhartigheid vertrouwende, om sake, and render unto him humble thanks zijns Zoons Jezus Christus wil, en Hem for his fatherly visitation, submitting ootmoedig dankt voor zijne Vaderlijke yourself wholly unto his will, it shall bezoeking, u zelven geheel aan zijnen wil turn to your profit, and help you for- onderwerpende, zij voor u ten beste zal ward in the right way that leadeth unto keeren, en u bijstaan op den regten weg, everlasting life.

die tot het eeuwige leven leidt. If the person visited be very sick, then Indien de persoon, die bezocht wordt, weer

the Curate may end his exhortation in krank is, kan de Dienaar zijne vermathis place, or else proceed.

ning hier eindigen; of anders

aldus ver

volgen: Take therefore in good part the chas- Neem daarom de kastijding van den tisement of the Lord : For (as Saint Heere ten beste; want (gelijk de heilige Paul saith in the twelfth Chapter to Apostel Paulus zegt in het twaalfde Hoofdthe Hebrews) whom the Lord' loveth deel van zijnen Zendbrief aan de Hebreën) he chasteneth, and scourgeth every son

dien de leer lief heeft, kastijdt Hij, en Hij whom he receiveth. If ye endure chas- geeselt elken Zoon, dien Hij aanneemi. tening, God dealeth with you as with Indien gij de kastijding verdraagt, zoo ge sons; for what son is he whom the draagt zich God jegens u als zonen (want father cbasteneth not? But if ye be

welke zoon is er, dien de vader niet kas without chastisement, whereof all are tijdt?) Maar indien gij zonder kastijding partakers, then are ye bastards, and zijt, aan welke allen deelachtig gew den not sons. Furthermore, we have had zijn, zoo zijt gij bastaarden, en niet zonen. fathers of our flesh, which corrected Verder: wij hebben de vaders onzes vlee us, and we gave them reverence: shall sches wel tot kastijders gehad, en wij ont. we not much rather be in subjection zagen hen: zullen wij dan niet veel meer unto the Father of spirits, and live? | den Vader der Geesten onderworpen zijn, For they verily for a few days chas- en leven? Want genen hebben ons, wel voor tened as after their own pleasure ; but eenen korten tijd, naardat het hun goed. be for our profit, that we might bedacht, gekastijd; maar deze kastijdt ons partakers of his holiness. These words, tot ons nut, opdat wij aan zijne beiligheid

good brother, are written in holy Scrip- zouden deelachtig worden. Deze woorden, iure for our comfort and instruction; geliefde Broeder! staan in de Heilige Schrift that

we should patiently, and with tot onzen troost en onze onderwijzing gethanksgiving, bear our heavenly Fa- schreven, opdat wij geduldig eu met dank. ther's correction, whensoever by any zegging de kastijding des Hemelschen Vamanner of adversity it shall please bis ders verdragen,zoo vaak het zijnergenadige gracious goodness to visit us. And there goedheid behagen zal, ons met eenigen te should be no greater comfort to Chris-genspoed te bezoeken. En er moet voor tian persons, than to be made like unto Christenen geen grooter troost bestaan, dan Christ, by suffering patiently adversi- om Christus gelijkvormig gemaakt te worties, troubles, and sicknesses. For he den, door geduldiglijk tegenspoed, moeihimself went not up to joy, but first ten en krankheden te verdragen. Want Hij he suffered pain; he entered not into zelf zocht de vreugde niet, maar leed eerst his glory before he was crucified. So smart; Hij ging niet in zijne heerlijkheid truly our way to eternal joy is to suffer in, vóór Hij gekruist was. Zoo, waarhere with Christ; and our door to en lijk, is onze weg tot de eeuwige vreugde, ter into eternal life is gladly to die hier met Christus te lijden; en onze doorwith Christ; that we may rise again gang tot het eeuwige leven is, gaarne from death, and dwell with him in met Christus te sterven, opdat wij van den everlasting life. Now therefore, taking doode weder mogen opstaan, om met Hem your sickness, which is thus profitable eeuwig te leven. Daarom nu uwe ziekte for you, patiently, I exhort you, in geduldig dragende, die zoo heilzaam voor the Name of God, to remember the u is, vermaan ik u in den naam van God, profession which you made unto God dat gij indachtig zijt aan de belijdenis, die in your Baptism. And forasmuch as gij voor God in uwen doop afgelegd hebt. after this life there is an account to En daar men, na dit leven, rekenschap gebe given unto the righteous Judge, ven moet aan den regtvaardigen Regter, by whom all must be judged, without door wien allen, zonder aanzien van perrespect of persons, I require you to soon, zullen geoordeeld worden, zoo verexamine yourself and your estate, both maan ik u, dat gij u zelven onderzoekt, in toward God and man; so that, accus- den staat, waarin gij u bevindt, ten opzigte ing and condemning yourself for your van God en menschen, zoodat gij, a zelven own faults, you may find mercy at beschuldigende en veroordeelende, om uwe our heavenly Father's hand for Christ's gebreken, barmhartigheid moogt vinden sake, and not be accused and condemn- bij onzen Hemelschen Vader, om Christus ed in that fearful judgement. There wil, en niet beschuldigd of veroordeeld fore I shall rehearse to you the Articles wordet in dat vreesselijk oordeel. Ik zal ! of our Faith, that you may know whe- daarom de Artikelen onzes Geloofs voorther you do believe as a Christian man zeggen,opdat gij moogt weten of gij gelooft, should, or no.

zoo als het een' Christen betaamt, of niet. Here the Minister shall rehearse the Arti-Hier zal de Dienaar hem de Artikelen des

cles of the Faith, saying thus, geloofs aldus voorzeggen: Dost thou believe in God the Father Gelooft gij in God, den Almagtigen Va. Almighty, Maker of heaven and earth? der, Schepper des Hemels en der Aarde? And in Jesus Christ his only-begotten

En in Jezus Christus, zijn' ééniggeboren' Son our Lord? And that he was con- Zoon, onzen Heer? En dat Hij ontvangen ceived by the Holy Ghost; born of the werd door den Heiligen Geest; geboren uit Virgin Mary; that he suffered under de Maagd Maria; dat Hij geleden heeft on. Pontius Pilate, was crucified, dead, der Pontius Pilatus, gekruist, gestorven en and buried; that he went down into begraven is; dat Hij nedergedaald is ter bell, and also did rise again the third helle, en ook ten derden dage weder is oplay; that he ascended into heaven, and gestaan van den doode; dat Hij is opgevasitteth at the right hand of God the Fa. ren ten Hemel en gezeten is ter

regterhand ther Almighty; and from thence shall van God, den Almagtigen Vader, en van come again at the end of the world, to daar zal wederkomen

ten jongsten dage, om judge the quick and the dead?

te oordeelen de levenden en de dooden? And dost thou believe in the Holy Ghost; En gelooft gij in den Heiligen Geest; the holy Catholick Church; the Commu- eene heilige, algemeene Kerk, de gemeennion of Saints; the Remission of sins; schap der Heiligen, de vergeving der zon. the Resurrection of the flesh; and ever- den, de opstanding des vleesches, en een lasting life after death?

eeuwig leven na den dood? The sick person shall answer,

De zieke zal antwoorden. All this I stedfastly believe.

Dat alles geloof ik standvastiglijk. Then shall the Minister examine whether Dan zal de Dienaar onderzoeken, of hij

he repent him truly of his sins, and be een opregt berouw over zijne zonden in charity with all the world; exhorting heeft, en in liefde met alle menschen him to forgive, from the bottom of his verkeert; hem vermanende, van ganheart, all persons that have offended scher harte al dengenen te vergeven, die him; and if he hath offended any other, hem beleedigd hebben, en indien hij ie. to ask them forgiveness; and where he mand beleedigd heeft, hem vergeving te hath done injury or wrong to any man, vragen; en zoo hij iemand verongelijkt

« AnteriorContinuar »